توده سبلان(ساوالان)

تهيه كننده

وحدتی

کارشناس ارشد اقلیم شناسی
s_vahdati2007@yahoo.com

سبلان در مشرق ناحيه آذربايجان و بين شهرهاي سراب درجنوب، اردبيل درمشرق و مشكين شهر در شمال قرار دارد، هرچند اين توده آتشفشاني همانند توده سهند حالت مدور نداشته و به صورت رشته كوه آتشفشاني در دنباله رشته قوشه داغ ظاهر شده است اما علت تضاد توپوگرافي با نواحي فرو افتاده از سه طرف خود، عارضه مشخصي در چشم انداز آذربايجان شرقي ساخته است.

توده سبلان حاصل فعاليت آتشفشاني از نوع مركزي و مكانيسم فوران آن نيز شبيه آتشفشان استرومبلي ايتاليا بوده است فعاليت آتشفشان سبلان روي پايه آتشفشاني رسوبي ائوسن با ارتفاع متوسط 2700 متر صورت گرفته است، حاصل اين فعاليت ها پيدايش چند ساختمان مخروطي بوده كه در جهت غربي – شرقي به دنبال هم قرار گرفته اند، طول كوهستان حدود 60 كيلومتر و پهناي آن حدود 45 كيلومتر مي باشد، سه مخروط مهم سلطان سبلان 4800 متر، سبلان كوچك4407 متر و آغان داغ 2696 متر نام دارد، هر سه قله در داخل يك كالدراي بزرگ به قطر حدود 20 كيلومتر جاي گرفته اند آتشفشان (كراتر) سلطان سبلان به صورت فرورفتگي قيفي شكل مي باشد در فصل تابستان و در نتيجه ذوب برف ها درياچه زيبايي در داخل اين فرورفتگي تشكيل مي شود.

توده سبلان به علت برخورداري از ارتفاع زياد و بهره مندي از رطوبت درياي خزر و بادهاي غربي در اكثر ايام سال پوشيده از برف است، ذوب تدريجي برف موجب پيدايش چشمه ها و آبراهه هاي زيادي در دامنه هاي آن شده است، فرسايش آب دره هاي زيادي در دامنه سبلان ايجاد كرده ليكن بر خلاف توده سهند موجب تجزيه آن نشده بعلاوه چشمه هاي آبگرم معدني زيادي در پاي سبلان وجود دارد، سرعين، قطورسوئي، شاويلي و ... به اين دلايل سبلان از امكانات بالقوه زيادي جهت دامداري و توريسم برخوردار مي باشد

منبع:

ژئومورفولوژي ایران محمود علایی طالقانی ۱۳۵۸